Sesje terapeutyczne z udziałem koni
Terapia z udziałem koni (ang. Horse Assisted Therapy – HAT) jest formą terapii, w której koń może stać się elementem procesu terapeutycznego, wspierając pracę nad emocjami, relacjami i doświadczeniami pacjenta. Odbywa się w indywidualnym procesie terapeutycznym, prowadzonym przez wykwalifikowaną psychoterapeutkę lub psycholożkę, w oparciu o jasno określony kontrakt terapeutyczny.
Kontakt z koniem pozwala w sposób bezpieczny i nienarzucający się dotykać obszarów związanych z regulacją emocji, granicami, poczuciem bezpieczeństwa, relacją z innym oraz doświadczeniem własnego ciała. Reakcje konia mogą wspierać proces pogłębiania świadomości przeżyć, jednak zawsze są one integrowane i rozumiane w kontekście relacji terapeutycznej, a nie traktowane jako samodzielna „diagnoza”.
Terapia z końmi nie polega na nauce jazdy konnej ani na działaniach rekreacyjnych. Koń nie jest „narzędziem”, lecz żywą istotą, wobec której zachowane są zasady dobrostanu i uważności. Udział konia w terapii każdorazowo dostosowywany jest do potrzeb i możliwości klienta oraz etapu procesu terapeutycznego.
Terapia z udziałem koni stanowi odrębną formę pracy niż warsztaty rozwojowe z końmi i jest prowadzona na innych zasadach, z innymi celami oraz w innym trybie.
Dla kogo terapia z udziałem koni może być pomocna
Terapia z udziałem koni może być szczególnie pomocna dla osób, które mają trudność w pracy wyłącznie werbalnej lub których doświadczenia emocjonalne i relacyjne są silnie związane z ciałem, napięciem i poczuciem bezpieczeństwa. Forma ta bywa wspierająca m.in. w pracy z osobami:
• doświadczającymi trudności emocjonalnych
- przewlekłym napięciem, lękiem, nadmiernym pobudzeniem lub wycofaniem,
- trudnościami w regulacji emocji (np. szybkie zalewanie emocjami, „odcinanie się”),
- obniżonym nastrojem, poczuciem pustki lub brakiem kontaktu z własnymi uczuciami.
• z doświadczeniem traumy i przeciążenia
- po doświadczeniach relacyjnych naruszających poczucie bezpieczeństwa,
- z objawami pourazowymi (PTSD, złożona trauma rozwojowa),
- z trudnością w odczuwaniu granic ciała i siebie w relacji.
Kontakt z koniem może w bezpieczny sposób wspierać proces regulacji układu nerwowego, odbudowy poczucia bezpieczeństwa oraz stopniowego powrotu do relacji.
• z trudnościami w relacjach
- powtarzającymi się problemami w bliskich związkach,
- trudnością w stawianiu granic lub nadmierną uległością/kontrolą,
- lękiem przed bliskością lub silną zależnością emocjonalną.
Koń, reagując na sposób bycia pacjenta, może pomóc ujawnić relacyjne wzorce w sposób mniej konfrontujący niż bezpośrednia rozmowa.
• z zaburzeniami psychosomatycznymi i silnym napięciem w ciele
- objawami somatycznymi bez jednoznacznej przyczyny medycznej,
- przewlekłym stresem, przeciążeniem, wypaleniem,
- trudnością w rozpoznawaniu sygnałów płynących z ciała.
• które mają trudność z klasyczną formą terapii
- gdy rozmowa „nie wystarcza” lub jest zbyt obciążająca,
- gdy kontakt z ciałem i doświadczeniem jest ważnym elementem procesu,
- gdy potrzebna jest większa uważność na tempo i bezpieczeństwo relacji.
Kiedy terapia z udziałem koni nie jest wskazana
Terapia z udziałem koni nie jest formą pracy odpowiednią dla każdego i nie na każdym etapie procesu terapeutycznego.
Może nie być wskazana w szczególności w sytuacjach:
- ostrego kryzysu psychicznego wymagającego intensywnej opieki psychiatrycznej,
- aktywnych objawów psychotycznych lub znacznych zaburzeń postrzegania rzeczywistości,
- ciężkich epizodów depresyjnych z wysokim ryzykiem samobójczym,
- znacznych zaburzeń kontroli impulsów, które mogłyby zagrażać bezpieczeństwu pacjenta lub zwierzęcia,
- silnego, niekontrolowanego lęku przed zwierzętami, uniemożliwiającego nawiązanie kontaktu,
- sytuacji, w których klient oczekuje szybkiego „efektu” bez gotowości do procesu terapeutycznego.
Terapia z udziałem koni nie jest również zamiennikiem leczenia farmakologicznego ani interwencji kryzysowej, jeśli są one aktualnie potrzebne.
O zasadności włączenia konia do procesu terapeutycznego każdorazowo decyduje psycholog/psychoterapeuta we wspólnej rozmowie z pacjentem, biorąc pod uwagę bezpieczeństwo, gotowość oraz aktualny etap pracy terapeutycznej. Udział konia może być czasowo odroczony lub całkowicie wyłączony, jeśli nie służy procesowi leczenia.
